Grip krijgen op gedrag bestuurder

Het overkomt iedere OR of PVT wel eens: de bestuurder negeert jullie weldoordachte advies compleet. Of jullie komen met een voorstel waar de bestuurder totaal niet op zit te wachten. Natuurlijk moet je dan je wettelijke bevoegdheden duidelijk laten gelden. Maar je kan meer doen dan alleen je formele WOR-rechten gebruiken.

Er zijn namelijk meer manieren om invloed uit te oefenen op de besluitvorming. Dat kan door in te spelen op het gedrag van de bestuurder. De Roos van Leary is een hulpmiddel om gedrag van anderen te analyseren.

Gedrag voorspellen

Bepaald gedrag roept een bepaalde reactie op. Dit laat zien dat de manier waarop mensen reageren in veel gevallen te voorspellen én te beïnvloeden is. Als  OR-lid is dat handig om te weten. Samen met andere psychologen heeft Timothy Leary een ‘interactiecirkel’ ontwikkeld: de Roos van Leary. Dat is een handig hulpmiddel als de communicatie moeizaam verloopt of als bepaalde gedragspatronen zijn ingesleten in de ondernemingsraad. De Roos helpt je bij het analyseren van iemands gedrag. Bij het sturen van gedrag kan je invloed uitoefenen door wat je zegt, maar ook hoe je het zegt en hoe je non-verbaal reageert. Hierdoor kan je de ander beter begrijpen. Ook kan je inspelen op het gedrag van een ander.

Boven en tegen

Timothy Leary kwam tot de conclusie dat het onderlinge gedrag van mensen in hoofdlijnen is te vangen in twee onafhankelijke dimensies. Schematisch zijn ze weergegeven als een verticale en een horizontale as. De verticale as in het schema geeft de mate van dominantie aan. Dominant gedrag is boven. Onder staat het gedrag dat nauwelijks of niet dominant is. Iemand die zogenaamd bovengedrag vertoont, stelt zich hiërarchisch hoger op dan degene met wie hij communiceert. Veel bestuurders doen dat bijvoorbeeld. Iemand die ondergedrag vertoont, stelt zich daarentegen hiërarchisch lager op dan degene met wie hij communiceert en laat de leiding in de interactie duidelijk over aan de ander. Dat zijn bijvoorbeeld de OR-leden die tijdens een overlegvergadering altijd met de bestuurder meegaan.

De mate van dominantie roept vaak een tegengestelde reactie op. Bijvoorbeeld: als iemand heel volgend is, neemt de ander een leidende rol op zich. En andersom. Dat noemen we ook wel complementair gedrag. Als beiden bovengedrag vertonen dan ontstaat er vaak strijd. Dat kan in een ondernemingsraad snel voorkomen, omdat er geen officiële hiërarchie is.

Samen en tegen

De horizontale as geeft de mate van relatie aan. De ene kant staat voor samen, wij, relatiegericht en samenwerking. De andere kant staat voor tegen, ik, taakgericht, en autonomie. Als iemand samen-gedrag vertoont, dan wekt dat samen-gedrag bij een ander op. Dit is van belang in de OR, waar je goed moet samenwerken om resultaten voor de achterban te boeken. En als iemand tegengedrag vertoont, dan wekt dat ook tegengedrag op. Bijvoorbeeld als iemand in de OR-vergadering aanvallend is dan wordt al snel de ander opstandig.

Soorten gedrag

Met alleen boven, onder, tegen en samen heb je niet alle soorten gedrag in één schema staan. Ieder kwadrant staat ergens voor. Leary onderscheidt per kwadrant twee soorten gedrag. Voor de toepassingen in de praktijk is het in verreweg de meeste gevallen voldoende om vier in plaats van acht soorten gedrag te onderscheiden. Door deze vereenvoudiging wordt het gemakkelijker om gedrag juist te classificeren. Dat is het waard, want het samenwerken binnen de OR en met de bestuurder zal makkelijker verlopen als je patronen ontdekt en weet hoe je kan reageren. Bij de Roos van Leary is er geen slecht of goed gedrag. Dominant gedrag kan in sommige situaties heel nuttig zijn, terwijl in andere situaties het beter is om meer volgend te zijn.

Beïnvloeden kan dus op verschillende manieren. Wil je leren welke middelen je kan inzetten om de bestuurder te beïnvloeden, volg dan de

Cursus OR en effectief beïnvloeden