OR en AI: een ideaal stel of een mismatch?

Een werkvloer zonder AI is niet meer denkbaar. Ook de OR heeft te maken met Artificial Intelligence en de rol die dit speelt in het werk en de organisatie. De ontwikkelingen gaan snel, dus als OR moet je je hier wel in verdiepen.  

De komst van ChatGPT en andere vormen van generatieve AI wordt ook wel ‘de vierde industriële revolutie’ genoemd en heeft het werk in veel sectoren al veranderd. De impact op de werkvloer wordt steeds groter. Zo verwacht de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) dat 27 procent van de banen zal worden vervangen door een computer. Door de snelle ontwikkeling van AI moeten werknemers straks over nieuwe vaardigheden beschikken. Overheden en werkgevers zullen moeten investeren in scholing van werkenden en niet-werkenden. Verder stelt de OESO dat er dringend behoefte is aan beleid om de risico’s aan te pakken die gebruik van AI op de werkvloer met zich meebrengen. 

Veel bedrijven zijn op zoek naar mogelijkheden om kosten te besparen en de kwaliteit te verbeteren door middel van AI. Bij de implementatie van AI op de werkvloer is het medezeggenschapsproces van groot belang. De Ondernemingsraad heeft vaak een advies- of instemmingsrecht als het gaat om de invoering van AI op de werkvloer. Dit dwingt de OR na te denken over belangrijke vragen. Wat zijn de gevolgen van de opmars van AI in jouw organisatie, wat moet er op de agenda van de OR komen en hoe kan de OR hiermee zelf aan de slag? 

De agenda van de OR 

Voor de OR is het belangrijk om te weten welke processen in de organisatie door kunstmatige intelligentie gaan veranderen en wat dit voor de medewerkers betekent. Leidt dit tot een organisatieverandering? Dan heeft de OR adviesrecht (Artikel 25 WOR). Het is belangrijk om hierover met de bestuurder te overleggen. Begin hier tijdig mee. Als je in een vroeg stadium nadenkt over mogelijke veranderingen, kun je zorgen dat medewerkers voldoende tijd krijgen om opleidingen te volgen voor nieuwe of andere taken. De OR heeft instemmingsrecht als het gaat om wijzigingen in het scholingsbeleid (artikel 27 WOR lid 1f). Dit kost veel meer tijd dan het implementeren van een nieuwe techniek. 

Informatie zoeken en verspreiden 

ChatGPT kan de OR helpen om in een korte tijd veel informatie te verzamelen. Hiermee kan de OR in sommige gevallen snel een antwoord krijgen op vragen. Anders dan bij Google of een andere zoekmachine krijg je een uitgeschreven antwoord. ChatGPT is heel goed in het snel verzamelen van veel kennis, maar je moet deze nog wel naast de feiten leggen. Check dus altijd of de inhoud klopt. Om iets zeker te weten en de juiste bronnen te achterhalen, is het handig om dit na te lopen met de hulp van een ouderwetse zoekmachine. De algemene kennis van ChatGPT kunt je aanvullen met de specifieke aandachtspunten van jouw organisatie. 

De OR kan AI ook gebruiken voor de communicatie met de achterban. Bijvoorbeeld voor het schrijven van een wervende tekst om kandidaten te trekken voor de ondernemingsraadverkiezingen. Ook kan ChatGPT behulpzaam zijn bij het schrijven van artikelen voor de nieuwsbrief of van (delen) van teksten in andere documenten. Geef ChatGPT hierbij altijd instructies die zo volledig en nauwkeurig mogelijk zijn. 

Privacy 

Let als OR tenslotte altijd goed op de privacybescherming bij de invoering van Artificial Intelligence. Voldoen de plannen van de bestuurder aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG)? Is de gekozen technologie écht noodzakelijk of is er een alternatief beschikbaar dat minder inbreuk maakt op de privacy? Doet de bestuurder er alles aan om de verwerking van de persoonsgegevens veilig plaats te laten vinden? Houd ook goed in de gaten welke partij de gegevens verwerkt. Wie heeft er precies toegang tot de gegevens en hoe lang worden ze bewaard? 

Benieuwd naar de laatste ontwikkelingen van AI en wat de OR kan doen? Schrijf je dan snel in voor de Cursus De rol van de OR bij AI.