Ongevraagd advies – hoe zet u dit in?

De term ‘ongevraagd advies’ klinkt veel cliëntenraden vast bekend in de oren, maar wat is het eigenlijk? Door ongevraagd advies te geven, kan de cliëntenraad zorginstellingen een spiegel voorhouden. Dat doet de raad door te wijzen op zaken die cliënten raken en (nog) niet door de instelling worden opgepakt. Denk bijvoorbeeld aan de communicatie naar cliënten en familie toe, het eten, bezoekuren of het gebrek aan personeel. Dankzij de Wmcz 2018 kan de cliëntenraad ongevraagd adviseren over een instemmingsonderwerp. Deze bevoegdheid is geregeld in artikel 9, vierde en vijfde lid. Dat ziet er als volgt uit:

• De cliëntenraad brengt schriftelijk een ongevraagd advies uit over iets uit dat onder instemming valt.

• Als de zorginstelling dit ongevraagde advies niet of niet geheel wil overnemen, gaat de zorgaanbieder in overleg met de cliëntenraad. Daarna zijn er drie scenario’s mogelijk:

1. De zorginstellling gaat akkoord met het ongevraagde advies
2. De cliëntenraad stemt in met het niet of niet geheel uitvoeren van het ongevraagde advies
3. De zorginstelling en de cliëntenraad worden het niet eens.

Wil de zorginstelling het ongevraagde advies niet opvolgen en is de cliëntenraad het daar niet mee eens? Dan zijn de twee onderstaande vervolgstappen mogelijk:

1. De cliëntenraad kan de commissie van vertrouwenslieden vragen om te bepalen dat het advies toch moet worden uitgevoerd.
2. De zorginstelling kan de commissie van vertrouwenslieden vragen om zijn besluit te bevestigen. Deze commissie biedt een uitkomst bij meningsverschillen tussen cliëntenraden en zorgaanbieders. De commissie van vertrouwenslieden bepaalt of het redelijk is dat de zorgaanbieder het advies niet (helemaal) wil volgen. Als de commissie vindt dat het advies wel deels of helemaal uitgevoerd moet worden, heeft de commissie ook iets te zeggen over welk deel van het  advies uitgevoerd moet worden en wanneer de zorgaanbieder daarmee moet beginnen.

Verplicht reageren

De zorginstelling moet een ongevraagd advies hetzelfde behandelen als een gevraagd advies. Het is dus geen optie om niet te reageren; de instelling moet verplicht reageren volgens de afspraken vanuit de Wmcz. Het is belangrijk dat het ongevraagd advies in de medezeggenschapsregeling expliciet is benoemd.